Czym jest rozdzielność majątkowa małżonków?

By | 3 lutego 2017
Podoba Ci się ten artykuł? Podziel się nim z innymi.

„Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (…) ” – tak stanowi art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Co to w praktyce oznacza dla małżeństwa? Jak doprowadzić do rozdzielności majątku małżonków i jakie są jej rodzaje ?

W momencie zawarcia małżeństwa powstaje pomiędzy małżonkami wspólność majątkowa. Jest to tzw. „wspólność ustawowa”, która obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez jednego lub przez oboje małżonków. Możemy zaliczyć do niej wynagrodzenie za pracę, przedmioty nabyte takie jak nieruchomość czy samochód pod warunkiem, że zostały dobra te uzyskane w czasie trwania już związku małżeńskiego.

Jednakże stosunki majątkowe małżonków można zmieniać oraz regulować podczas trwania małżeństwa jak i przed zawarciem związku. Wyróżniamy dwa rodzaje podziału mienia, które może nastąpić na drodze umowy notarialnej i wyjątkowo poprzez orzeczenie sądu (przymusowo).

Umowna rozdzielność majątkowa

Małżonkowie mogą doprowadzić do rozdzielności majątkowej zwykłej lub do rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków. Zajmijmy się pierwszą jej formą.

Umowna rozdzielność majątkowa (zwykła) potocznie nazywana jest intercyzą. Ma ona miejsce w przypadku kiedy obie strony decydują się na zniesienie wspólnoty majątkowej zarówno przed jak i w trakcie małżeństwa. Jest skuteczna w przypadku kiedy została zachowana odpowiednia forma prawem przewidziana. Oznacza to, że małżonkowie muszą spisać stosowny akt notarialny z zastrzeżeniem, że obie strony posiadają zdolność do czynności prawnych. Przy ustanowieniu rozdzielności majątkowej nie ma wymogu uzasadnienia podjętej decyzji, jednakże obie strony podpisując akt notarialny przystają na rozwiązanie wspólnoty oraz jej warunki.

Jakie są skutki intercyzy ?

W konsekwencji po podpisaniu umownej rozdzielności majątkowej przez obu małżonków ustaje ich wspólny majątek (w przypadku ślubu) lub gdy intercyza zawarta została przed wstąpieniem w związek małżeński – zastrzega brak wspólnoty w przyszłości. Przejawia się to w następujący sposób : małżonkowie swobodnie dysponują swoim własnym majątkiem oraz mają prawo do pobierania z niego korzyści, jak i pomnażania go. Nie wyklucza to jednak tego, że małżonkowie w przyszłości nie mogą wspólnie nabywać praw, które związane są ze współwłasnością. Istnieje taka możliwość w przypadku współwłasności ułamkowej, o której stanowi Kodeks Cywilny.

Jaki jest faktyczny cel rozdzielenia majątków małżonków ?

Intercyza jest najlepszym rozwiązaniem np. w przypadku, gdy któryś z małżonków prowadzi działalność gospodarczą wiążącą się z wysokim ryzykiem. Pozwala to uniknąć negatywnych konsekwencji prawnych, chroni drugiego małżonka przed współodpowiedzialnością (egzekucja komornicza). Zazwyczaj też strony decydują się na podjęcie takiego kroku, w przypadku gdy przed zawarciem małżeństwa jedna ze stron dostaje w darowiźnie od rodziców dom, w którym ma zamieszkać z małżonkiem. Jest to pewnego rodzaju zabezpieczenie majątku, w przypadku późniejszych roszczeń drugiej strony.
Oczywiście jest to jedna z wielu sytuacji, jednakże nie jest to koniecznie bowiem z art. 33 KRO wynika, że „do majątku osobistego każdego z małżonków należą (…) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej”.

Rozdzielenia majątków małżonków, a zdolność kredytowa i wspólne rozliczenie przed US.

Jednym z najważniejszych minusów zdecydowania się na ową intercyzę małżeńską jest negatywny wpływ na zdolność kredytową. Skutkiem jest brak możliwości zaciągania wspólnych kredytów, ale także małżonkowie nie mogą wspólnie rozliczać podatków.

Należy również wspomnieć o tym, że umowna rozdzielność majątkowa nie działa wstecz. Oznacza to, że obowiązuje ona od chwili jej zawarcia – do chwili ustania związku małżeńskiego.

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Ten rodzaj rozdzielności majątkowej w zasadzie nie różni się niczym od intercyzy. Zasadnicza różnica pojawia się w chwili ustania małżeństwa. Wówczas następuje tak zwane: wyrównanie dorobków obu małżonków.

Czym jest ów dorobek ? Dorobek małżonków jest to nic innego jak korzyści majątkowe, które przysporzyli sobie oni w czasie trwania małżeństwa. A więc w jakim celu tak naprawdę jest ustanawiany ten szczególny rodzaj rozdzielności majątkowej ? Ma ona duże znaczenie w przypadku małżeństw, w których jeden z małżonków z powodu zdrowotnych, bądź innych (np. wychowywanie dzieci przez kobiety), nie ma możliwości pracować a co za tym idzie – powiększać swojego majątku. W takim przypadku strona „poszkodowana” może zwrócić się do małżonka o wyrównanie dorobków. Przejawia się to przez zapłatę na rzecz małżonka uprawnionego połowy różnicy wartości między dorobkami małżonków, albo poprzez przeniesienie określonego przedmiotu, którego wartość odpowiada tej wielkości majątkowej.

W przypadku kiedy małżonkowie nie mogą dojść do porozumienia, strona zainteresowana wyrównaniem dorobków może wnieść do sądu powództwo. Niestety w dzisiejszych czasach zdarza się to coraz częściej, czego przyczyną są rozwody przepełnione wzajemnymi roszczeniami małżonków.

Rozdzielność majątkowa przymusowa

Jednym z „wyjątkowych” rodzajów rozdzielności majątkowej jest tzw. przymusowy ustrój majątkowy. Jest on w swojej istocie o tyle wyjątkowy, ponieważ : „z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej” (Art.52 § 1 KRO).

Czym więc są te „ważne powody” ?

Upowszechniło się stwierdzenie, że ważnym powodem jest sytuacja, która naruszeniem bądź poważnym zagrożeniem dla majątku jednego z małżonków.

Podmiotami upoważnionymi do wniesienia roszczenia o ustanowieniu przez sąd rozdzielności majątkowej, jest prokurator oraz wierzyciel jednego z małżonków. Jednakże oba te podmioty mogą wytoczyć powództwo tylko w drodze powództwa jednej ze stron związku małżeńskiego.

Wyróżniamy także sytuacje, w których możemy mówić o przymusowej rozdzielności majątkowej i jest to: częściowe lub całkowite ubezwłasnowolnienie jednego z małżonków oraz separacja małżeńska.

Jak widać wszystkie rodzaje rozdzielności majątkowej wprowadzone do małżeństwa niosą ze sobą plusy, ale także minusy. Czasami jest to niezależne od stron, tak jak w przypadku rozpadu małżeństwa – rozwodu. Jednakże decyzja o rozdzieleniu majątków małżonków, należy do jednych z najważniejszych i z pewnością nie powinno się podejmować jej pod wpływem emocji. Przed poczynieniem konkretnych kroków, należy zaczerpnąć wszelkich źródeł mówiących o ich skutkach i konsekwencjach. Najlepszą decyzją w tej sytuacji wydaje się być uzyskanie opinii doświadczonego prawnika, z praktyką w sprawach z zakresu majątkowego prawa małżeńskiego.

Podoba Ci się ten artykuł? Podziel się nim z innymi.