Normy prawne – czy wiesz czym są ? Poradnik.

By | 3 lutego 2017
Podoba Ci się ten artykuł? Podziel się nim z innymi.

Analizując oraz interpretując normę prawną należy pamiętać, że możemy je podzielić na tzw. „normy-reguły” a także „normy-zasady”. Pierwsze z nich wyznaczają zachowanie odpowiednie dla adresata w taki sposób, że ma on tylko dwa wyjścia : może naruszyć obowiązek działania, który nałożyła na niego norma, bądź go przestrzegać. Tego rodzaju normy nie da się naruszyć tylko częściowo.

Przykłady norm

Przykładem takiej normy może być np. norma, która nakazuje płacić ustaloną wcześniej sumę za wynajmowanie mieszkania. „Normy-zasady” zaś są to normy, które są wiążące prawnie oraz bardzo często mają pozycję nadrzędną nad pozostałymi normami. Takim przykładem normy może być np. zasada suwerenności narodu. Bardzo często oba te rodzaje norm są mylone, dlatego też w celu odróżnienia ich od siebie wprowadzono w literaturze dwa następujące kryteria: według pierwszego adresat normy-reguły nie może spełnić nałożonego przez normę schematu działania w mniejszym lub większym stopniu. Przykładowo kierowca samochodu albo przestrzega zasad w ruchu drogowym, np. dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym, albo narusza tą zasadę. A więc nie może przestrzegać jej lub łamać tylko w małym stopniu. W przypadku gdy dochodzi do kolizji dwóch norm-reguł jedną z nich musimy uznać za już nieobowiązującą a druga całkowicie odrzucić. Natomiast normy-zasady są raczej uzgadniane na podstawie oceny stanu faktycznego. Inaczej nazywa się to „ważeniem zasad”.

Normy a teoria prawa

W szeroko pojętej teorii prawa wprowadzony został także podział samych zasad prawnych. Są to zasady w znaczeniu dyrektywalnym, dlatego mówiąc o tych zasadach przedmiotem naszych badań jest to co powinno być, a nie to co jest teraz. Zasady te są normami naczelnymi, a więc wyznaczają granice innych norm. Oprócz tego możemy wyróżnić także zasady w znaczeniu opisowym. Zasady te są wzorcami, które rekonstruujemy na podstawie opisu materiału prawnego. Istotą takiej zasady jest stwierdzenie w jakiś sposób została ukształtowana dana instytucja. Taka analiza w sensie opisowym jest podstawą do formułowania ocen oraz rozmaitych dyrektyw, np. wnioskowanie de lege ferenda, same jednak zasady nie wyrażają ani dyrektyw ani ocen. Jednakże zasady te mają bardzo istotne funkcje w procesie tworzenia teorii prawa: ukierunkowują interpretację przepisów prawnych, przesądzają które z możliwych znaczeń przepisu jest prawidłowe, wskazują także prawodawcy, które wartości powinien chronić tworząc normy-reguły.

Podział norm prawnych

Normy możemy także podzielić na: bezwzględnie oraz względnie wiążące. Normy bezwzględnie wiążące, inaczej normy imperatywne ustanawiają drogę nakazu lub zakazu jednego schematu zachowania. Naruszenie tej powinności niesie za sobą sankcje. Ten rodzaj normy ma szczególne znaczenie w prawie karnym, ale występuje także w innych gałęziach prawa. Drugi rodzaj norm, czyli normy względnie wiążące ustanawiają pewien wzorzec zachowania dla adresatów, a jednocześnie dopuszczają, że adresaci mogą zachować się w sposób odmienny, który sami sobie wybierają. Mogą także powstrzymać się od jakiegokolwiek działania. W ten sposób strony korzystają z przysługującej im swobody umów z zakresu prawa cywilnego. Jeżeli strony nie uregulują wzajemnych obowiązków, wtedy obowiązuje wzór, który określa sam prawodawca. Dlatego też normy te mają swoje zastosowanie gdy okazuje się, że postanowienie adresatów jest niewystarczające. Charakterystyczną cechą językową w normach względnie wiążących jest wyrażenie : „jeśli umowa nie stanowi inaczej” i tym podobne. Współcześnie wyodrębnia się także normy jednostronnie bezwzględnie wiążące, będące pośrednikiem pomiędzy poprzednio omawianymi normami. Gwarantują one minimum uprawnień, ale nie ograniczając przy tym zakresu tychże uprawnień. Normy te zapewniają także możliwość zwiększenia uprawnień, ale nie dopuszczają możliwości ich ograniczenia.

Podoba Ci się ten artykuł? Podziel się nim z innymi.